Ege Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nden bir ekip, İzmir’in Ödemiş ilçesinde bilim dünyası için yepyeni bir bitki türü keşfetti. ‘İzmir Göbekotu’ olarak adlandırılan ve bilimsel literatüre ‘Umbilicus choripetalus’ ismiyle giren bitki, uluslararası Phytotaxa dergisinde yayımlanarak tescillendi.
YILDIZ ŞEKLİNDE ÇİÇEKLERİ VAR
Keşfi gerçekleştiren ekipte yer alan Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, türün en dikkat çekici özelliğinin çiçek yapısı olduğunu vurguladı. Yıldırım, “Bu bitkinin taç yaprakları dibine kadar tamamen ayrık ve yıldız şeklinde bir görünüm sergiliyor. Bu morfolojik özellik, dünya üzerinde bilinen tüm göbekotu türleri arasında bir ilk” açıklamasını yaptı.
VOLKANİK KAYALARIN EŞSİZ SAKİNİ
Yeni tür, yalnızca Ödemiş’in Ovacık Platosu’nda, 1300-1400 metre rakımdaki volkanik kaya yarıklarında yaşamını sürdürüyor. Prof. Dr. Yıldırım, bu durumun türü ekolojik açıdan da son derece özel kıldığını belirterek, “En yakın akrabaları kireçtaşı kayalarda yaşarken, İzmir Göbekotu volkanik zemine bağımlı. Bu, onu aynı zamanda habitat özelliğiyle de benzersiz yapıyor” dedi. Genetik analizler de bitkinin ayrı ve izole bir soy olduğunu doğruladı.
TÜRKİYE’NİN İLK ENDEMİK GÖBEKOTU
Bu keşifle birlikte, dünyada 16 türle temsil edilen göbekotu cinsinin, artık Türkiye’ye özgü ilk endemik üyesi ortaya çıkmış oldu. Prof. Dr. Yıldırım, yaklaşık 550 bireylik küçük bir popülasyona sahip olan türün korunmasının kritik önem taşıdığına dikkat çekti. Bilim insanları, tür için Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre ‘Hassas (Vulnerable)’ statüsü öneriyor. Bu keşif, Batı Anadolu’nun halen keşfedilmeyi bekleyen biyolojik zenginliğinin de çarpıcı bir kanıtı.
